Իշխանություններն օրենք են «կարում» ՀՔԾ կատարածուին ՍԴ խցկելու համար

Վաղը՝ մարտի 26-ին, ԱԺ-ում պետք է գումարվի արտահերթ նիստ։ Նպատակը՝ «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» սահմանադրական օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» և «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքների նախագծերի քննարկումն է։ Նախագիծ, որը ոչ մի կերպ հասանելի չէ ո՛չ ԱԺ պաշտոնական կայքում, ո՛չ էլ իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման միասնական կայքում։

Alternativ.am-ի տեղեկություններով, այս փոփոխությունների նպատակն իշխանությունների սիրելի փաստաբան, ՀՔԾ-ի կատարածու ու հաստիքային իրավաբան Վահե Գրիգորյանին Սահմանադրական դատարանի դատավոր կարգելն է։ Նախագծով նախատեսվում է ՍԴ դատավորի թափուր տեղի համար նոր դատավորի թեկնածուի առաջադրման ժամկետների վերաբերյալ կարգավորումը «Ազգային ժողովի կանոնակարգ»-ից տեղափոխել «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենք։

Բանն այն է, որ Վահե Գրիգորյանը նախորդ Աժ-ի օրոք՝ 2018 թ-ի հոկտեմբերի 23-ին չընտրվեց ՍԴ դատավոր, քանի որ քվեարկությանը ներկա էր ընդամենը 53 պատգամավոր, մինչդեռ ընտրվելու համար անհրաժեշտ է 63 կողմ ձայն (պատգամավորների ընդհանուր թվի ձայների առնվազն երեք հինգերորդը):

Որպեսզի կրկին կարողանան առաջադրել Վահե Գրիգորյանի թեկնածությունը, իշխանությունները նպատակ ունեն «եթե Սահմանադրական դատարանի դատավորը չի ընտրվում, ապա քվեարկությունից հետո` տասնօրյա ժամկետում, իրավասու մարմինը առաջադրում է նոր թեկնածու» սահմանումը փոփոխել՝ դարձնելով «եթե Սահմանադրական դատարանի նոր դատավոր չի ընտրվում, ապա քվեարկությունից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, իրավասու մարմինը կրկին առաջադրում է Սահմանադրական դատարանի դատավորի թեկնածու»:

Այսպիսով, փոփոխվում է առաջադրման ժամկետը և դուրս է մղվում «նոր թեկնածու» եզրույթը։ Հետևաբար, հնարավորություն է ստեղծվում Վահե Գրիգորյանի թեկնածությունը կրկին առաջադրել։
Այս գործողությունները տրամաբանանական են, որովհետև օրենքը չի սահմանում` արդյո՞ք մեկ անգամ չընտրված թեկնածուն կարող է նորից առաջադրվել: Փոխարենը նշում է, որ պետք է առաջադրել «նոր թեկնածու»: Օրենքում նաև սահմանված չէ, թե նոր խորհրդարան ունենալու հանգամանքն արդյո՞ք հնարավորություն կտա երկրորդ անգամ առաջադրել նույն թեկնածուին։

Ենթադրենք, որ Աժ-ն կողմ է քվեարկում, չնայած ենթադրելու հարց չկա էլ՝ հաշվի առնելով, որ ՔՊ պատգամավորներից և ոչ ոք ինքնուրույն որոշումներ կայացնելու իրավունք չի։ ԱԺ-ն կողմ է քվեարկելու, և Վահե Գրիգորյանը ընտրվելու է ՍԴ դատավոր։

Հարց է ծագում՝ արդյո՞ք Վահե Գրիգորյանը կարող է պատշաճ կերպով և օրենքին համապատասխան իրականացնել ՍԴ դատավորի գործառույթները։ Այսպես․

1․ «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի 4-րդ հոդվածի 5-րդ կետի համաձայն՝ ՍԴ դատավորը հրապարակային ելույթներում և ցանկացած այլ հանգամանքում պարտավոր է դրսևորել քաղաքական զսպվածություն և չեզոքություն:
Ասացեք խնդրեմ, արդյո՞ք ՄԻԵԴ-ում Լևոն Տեր-Պետրոսյանի և Մարտի 1-ի զոհերի իրավահաջորդների ներկայացուցիչը, ում իրավական հարցերի շուրջ եղած ելույթները ծածկված են եղել քաղաքական աստառով, կարող է զբաղեցնել այս պաշտոնը։

2․ Նույն օրենքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ արդարադատություն իրականացնելիս դատավորն անկախ է պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններից, պաշտոնատար, ֆիզիկական և իրավաբանական անձանցից, հաշվետու չէ որևէ մեկին, այդ թվում` պարտավոր չէ որևէ բացատրություն տալ: Իսկ հիշու՞մ եք ՀՔԾ պետ Սասուն Խաչատրյանն ինչ էր ասում ԱԱԾ տնօրենին գաղտնալսված ձայնագրության մեջ։

«ՍԽ – Ընգեր որևէ խնդիր չկա, հիմա Վահեն ա գալու մոտս, Գրիգորյան:
ԱՎ – Ահա, ահա:
ՍԽ – Վահեն մի հատ լուրջ բան կգրի հեսա, ընգեր, ու ելույթ էլ կունենա, էս սաղ հարցերին կպատասխանի, պռոստը իմ ելույթը ճիշտ չի էլի:
ԱՎ – Չէ, չէ, Վահեն թող խոսա որպես փաստաբան, որպես փորձագետ, թող խոսա:
ՍԽ – Հա, Վահեն կխոսա ախպեր ջան: Որպես փորձագետ նաև ինքը Եվրոդատարանում ա չէ ներկայացնում»:

Ասացեք խնդրեմ, մի իրավաբան, ում ելույթների բովանդակությունը որոշում է ՀՔԾ պետը, ի վիճակի՞ է չխախտել օրենքի նշված կետը։

3․ Նույն օրենքի 14-րդ հոդվածի 1․4 կետի համաձայն՝ ՍԴ դատավորը պետք է զերծ մնա դատավորի մասնագիտական և անձնական որակները հրապարակայնորեն կասկածի տակ առնելուց։

Ռոբերտ Քոչարյանին կալանքից ազատ արձակած դատավոր Ալեքսանդր Ազարյանը, ով «Տարվա լավագույն դատավոր» տիտղոսին է արժանացել և այժմ ամենաբարձր հորիզոնականում է գտնվում փաստաբանների կողմից ստացած գնահատականների շնորհիվ, քննադատության արժանացավ Վահե Գրիգորյանի կողմից։ Բոլոր փաստաբանները սխալ էին, Վահե Գրիգորյանը ճի՞շտ, թե այդ անգամ էլ էր Սասուն Խաչատրյանը զանգել և «պատվերով համերգ» ուզել։
Ասացեք խնդրեմ, նա ի վիճակի՞ է չխախտել նաև այս կետը։

4․ Նույն օրենքի 16-րդ հոդվածի համաձայն՝ Սահմանադրական դատարանի դատավորը չի կարող մասնակցել այնպիսի գործի քննությանը, որի դեպքում ունի
կանխակալ վերաբերմունք որպես կողմ հանդես եկող անձի, նրա ներկայացուցչի, դատավարության այլ մասնակիցների նկատմամբ։
Ռոբերտ Քոչարյանի պաշտպանական խմբի կողմից ՍԴ մուտք է արվել 3 դիմում։ Քոչարյանի հետ կապված ցանկացած գործում ակնհայտ է, որ Վահե Գրիգորյանը կանխակալ վերաբերունք ունի։
Ասացեք խնդրեմ, ո՞վ կարող է երաշխավորել, որ Գրիգորյանն անուղղակի կերպով չի խառնվի այդ դիմումների քննությանը։ Արդյո՞ք կարող է չօգտագործվել կամ թույլ չտալ այլ անձանց օգտագործելու իր՝ դատավորի պաշտոնի հեղինակությունը ի շահ իրեն կամ այլ անձի։

5․ Նույն օրենքի 3-րդ հոդվածի 3-րդ կետի համաձայն՝ ՍԴ դատավորը չի կարող կատարել այլ վճարովի աշխատանք, բացի գիտական, մանկավարժական և ստեղծագործական աշխատանքից, որը չպետք է խոչընդոտի սահմանադրական դատարանի անդամի լիազորությունների իրականացմանը։ Ինչպես արդեն նշեցինք, Վահե Գրիգորյանը Մարտի 1-ի զոհերի իրավահաջորդների և ՄԻԵԴ-ում Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ներկայացուցիչն է։ Ստանձնելով ՍԴ դատավորի պաշտոնը՝ նա պետք է չշարունակի այս գործերով զբաղվել։ Ասացեք խնդրեմ, ո՞վ է երաշխավորելու, որ նա այս դրույթն էլ չի խախտի։

Այսպիսով, սիրո և համերաշխության, ժողովրդավարության և իրավական երկրի քողի տակ օրենք է «կարվում» իշխանությանը հաճո փաստաբանի համար, որպեսզի նրան օգտագործելու լծակներն առավել լայնամասշտաբ լինեն և այս ամենն անում են արտահերթ նիստով և ծածուկ։

Հ․Գ․ Քանի դեռ Փաշինյանի կառավարությունն ուզում է օրենք փոխել՝ իրենց պատվերով ելույթներ ունեցող իրավաբանին գործի տեղավորելու համար, նախագահ Արմեն Սարգսյանն առաջարկեց իր թեկնածուին։ Արդյո՞ք սա նշանակում է, որ նախագահի ու վարչապետի ջրերն արդեն բացահայտ ուրիշ հուներով են հոսում։ Մի բան պարզ է․ հակամարտությունը ՍԴ-ում սեփական կատարածուին ունենալուց զատ ավելի խորը արմատներ ունի։ Սպասենք զարգացումներին։